Menu
W Zdrowym Ciele Zdrowy Duch:
Wspólnoty:

Msze Święte

NIEDZIELA
8:15
10:45
12:00

2. Niedziela m-ca 9:30
Msza Św. dla osób niepełnosprawnych 


WTORKI: 7:00
W pozostałe dni: 17:00

Nabożeństwa:

MAJOWE
W łączności z Mszą Świętą o godzinie 17:00

PONIEDZIAŁEK 

Nowenna do Ducha Świętego
po Mszy św. o godz. 17:00

ŚRODA 
Nowenna do 
Matki Bożej Nieustającej Pomocy
o godz. 17:00

Kancelaria Parafialna mieści się w budynku Domu Parafialnego
(wejście od podwórka) 

Adres: al. 23 stycznia 16, 86-300 Grudziądz

Kancelaria czynna w: 
poniedziałki w godzinach 18:00-19:00.
piątki w godzinach 9:00-10:00

W sprawach pilnych po Mszy Św. w zakrystii.

Historia
    RYS HISTORYCZNY


     Zakon krzyżacki sprawujący rządy w XIII-wiecznym Grudziądzu założył dwa szpitale: poza murami miasta pod wezwaniem św. Jerzego, przeznaczony dla trędowatych, oraz w obrębie murów miejskich pod wezwaniem Ducha, Świętego przeznaczony dla chorych, kalek, starców i pielgrzymów. Kościół wraz ze szpitalem Ducha Świętego (tzw. prepozytura) powstał krótko po nadaniu przywileju lokacyjnego dla miasta w 1291 r., zapewne jeszcze w XIII wieku. Na ziemi chełmińskiej istniało pierwotnie siedem kościołów szpitalnych, powstałych z inicjatywy zakonu krzyżackiego, z których obecnie zachowały się tylko dwa: w Chełmnie, pod wezwaniem Ducha Świętego,  oraz pod takimże wezwaniem w Grudziądzu. 
    Pierwsza wzmianka o kościele grudziądzkim pochodzi z 1345 r., kiedy dotychczasowy prepozyt ustąpił iodbudowany po pożarze w 1341 r. samodzielny do tej pory kościół Ducha Świętego został za zgodą zakonupołączony administracyjnie z kościołem parafialnym św. Mikołaja, a szpital prawdopodobnie zlikwidowano.
     W 1569 r. król Zygmunt August przekazał kościół Ducha Świętego luteranom, lecz w 1597 r. Zygmunt III Waza cofnął to pozwolenie, nakazując zwrócić świątynię „wraz z należnościami” katolikom. W rok później ks. Jerzy Dąbrowski odebrał kościół w imieniu katolików, lecz proces o zwrot wszystkich własności kościelnych zakończył się dopiero w 1606 r., z pomyślnym dla katolików wynikiem. Luteranie wrócili do kościoła Ducha Świętego jeszcze w 1618 r., jednak tym razem na krótko.
    Na mocy pisma królewskiego z dnia 7 lutego 1624 r. kościół miał zostać przekazany żeńskiemu zakonowi. Ówczesny biskup chełmiński, Jan Kuczborski, przejął sprawę i 8 marca 1624 r. podjął decyzję o wzniesieniu klasztoru przy kościele Ducha Świętego, zlecając to proboszczowi grudziądzkiemu Jerzemu Aleksandrowi Dorpowskiemu. 12 marca 1624 r. przed władzami miejskimi oraz katolickimi osobistościami zostaje podpisany akt objęcia kościoła wraz z gruntami przyległymi przez przybyłe z toruńskiego klasztoru, jako jednostki macierzystej konwentu, benedyktynki. Była to zapewne tylko formalna procedura, ponieważ zakonnice przybyły do Grudziądza na stałe dopiero w siedem lat później. Z inicjatywy ówczesnej ksieni konwentu toruńskiego, Zofii Dulskiej, powstały w tym czasie cztery nowe klasztory benedyktynek: w Drohiczynie, Radomiu, Łomży i Grudziądzu. Fundatorką klasztoru grudziądzkiego zostaje siostrzenica Zofii Dulskiej, żona starosty pokrzywieńskiego, Justyna Działyńska. Zapisała ona na utrzymanie klasztoru swoje dobra, a w dniu 25 stycznia 1631 r. bp Jakub Zadzik potwierdził tę fundację. W miesiąc później, 24 lutego 1631 r., z macierzystego klasztoru w Toruniu przybyły do Grudziądza pierwsze zakonnice.
    W 1655 r. Grudziądz został zajęty przez wojska szwedzkie, a mniszki musiały schronić się w swoich dobrach w Turznicach. Dopiero 23 sierpnia 1659 r. wojska polskie pod wodzą Jerzego Lubomirskiego odzyskały miasto. Podczas oblężenia zostały jednak doszczętnie spalone kościół Ducha Świętego oraz budynki klasztorne. Zakonnice wróciły do miasta prawdopodobnie w 1660 r., zamieszkały w wynajętej kamienicy i uczęszczały na nabożeństwa do fary św. Mikołaja. Pomoc duchową i materialną zakonnice uzyskały od ojców jezuitów z grudziądzkiego kolegium. Dzięki staraniom ksieni Katarzyny Działyńskiej wzniesiono nowy klasztor i kaplicę. 
    12 czerwca 1669 r. proboszcz Andrzej Wieckowicz przekazał benedyktynkom plac, przylegający od strony wschodniej do kościoła Ducha Świętego, należący niegdyś do szpitala. Podczas toczącej się wojny północnej i kolejnych najazdów Szwedów na miasto, w 1705 r. zakonnice znów zmuszone były opuścić klasztor, wkrótce jednak mogły doń powrócić pod warunkiem płacenia wysokiej kontrybucji, która przyczyniła się do znacznego zubożenia klasztoru. Dopiero około 1720 r. zakończyły się burzliwe wojenne czasy. Grudziądz, wyniszczony panującymi epidemiami dżumy i całkowicie wyeksploatowany materialnie, stał się mało znaczącym ośrodkiem miejskim Prus Królewskich. W latach następnych zaczął powoli dźwigać się z upadku, a dzięki sponsorom nastąpił niebywały rozwój budownictwa sakralnego (gmach klasztoru benedyktynek, kolegium i kościół jezuitów).
     W 1723 r., zapewne z powodu złego stanu technicznego budynków konwentu benedyktynek, podjęto decyzję o budowie nowego klasztoru. Przygotowania trwały do 1728 r., kiedy to rozpoczęto budowę; kamień węgielny położono 30 kwietnia 1728 r. Budowę zakończono w 1731 r., następnego roku odnowiono kościół.
     W 1747 r. ksieni Ewa Radowicka przystępuje do nowego wyposażenia kościoła Ducha Świętego. W latach 1749 – 1751 zostaje wzniesiony nowy budynek furty klasztornej zwany Pałacem Opatek, o dość wyszukanej i eleganckiej formie architektonicznej oraz oddzielny dom dla księży na wschód od kościoła. W tym czasie wybudowano pomieszczenia gospodarcze przy klasztorze (stajnie, kuchnię, spichlerz, browar), krużganki wiodące na dziedziniec klasztorny, dokonano także remontu kościoła oraz wzniesiono bramę wejściową do świątyni od strony północnej z figurą św. Jana Nepomucena. W latach następnych aż do 1766 r. prowadzone są prace związane z wyposażeniem kościoła. W 1772 r. rząd pruski konfiskuje dobra klasztorne, konwent benedyktynek dostaje się pod administrację państwową. W 1810 r. zabroniono przyjmowania nowicjuszek do klasztoru, w rok później rząd pruski nie zgadza się na obranie nowej ksieni. Stopniowo zmniejsza się stan liczebny zakonnic, w 1816 r. jest ich tylko sześć. 
    W 1823 r. grudziądzki kościół pod wezwaniem Ducha Świętego przekazano gminie ewangelickiej z przeznaczeniem na kościół garnizonowy. Sprzęty kościelne za pośrednictwem władzy duchownej porozdawano ubogim kościołom. Prawdopodobnie w tym czasie rozebrano barokową bramę i wieżę kościoła. Ostatnie zakonnice opuściły klasztor w 1836 r., przenosząc się do specjalnie wybudowanego domu w Radzyniu Chełmińskim; ostatnia ksieni, Teresa Żółkiewska, zmarła w 1868 r. W opustoszałym klasztorze urządzono niemieckie seminarium nauczycielskie, mieszkania dla nauczycieli, szkołę powszechną i szkołę przemysłową. Po 1838 r. rozebrano krużganek klasztorny na dziedzińcu oraz dom księży. 
    W 1884 r. z inicjatywy towarzystwa prehistoryczno–archeologicznego „Altertumsgesellschaft”, założonego rok wcześniej, utworzono w Grudziądzu pierwsze muzeum, umieszczając pierwsze jego zbiory w gmachu furty (ówczesnej „szkole dla dziewcząt”) przy ul. Klasztornej. W 1900 r., po wybudowaniu w obrębie fortecy nowego kościoła garnizonowego pod wezwaniem św. Jerzego, kościół Ducha  Świętego zamieniono na garnizonowy katolicki. W 1928 r. przeprowadzono gruntowną renowację zewnętrzną świątyni jako filialnego kościoła parafii św. Mikołaja. W tym czasie dobudowano kruchtę przylegającą do kościoła od północy.
     Podczas wyzwalania spod okupacji hitlerowskiej i oblężenia miasta przez wojska sowieckie w 1945 r. zniszczeniu uległ dawny klasztor benedyktynek, kościół Ducha Świętego oraz budynek furty, tzw. Pałac Opatek. Po wojnie przystąpiono do prac zabezpieczających przy kościele, w latach 1949 – 1950 odbudowano gmach furty, bez rekonstrukcji skrzydła od strony dziedzińca, a w 1955 r. budynek ten adaptowano na siedzibę Państwowej Szkoły Muzycznej I Stopnia. W latach 1949 – 1956 odbudowano budynki klasztorne, według projektu prof. Stefana Narębskiego przy współpracy Stanisława Klajbora, z przeznaczeniem na muzeum miejskie. W latach 1956 – 1959 nastąpiła odbudowa kościoła Ducha Świętego. Przy odbudowie poszczególnych budynków nawiązano w znacznym stopniu do dawnego ich wyglądu.
     Do 1981 r. kościół pod wezwaniem Ducha Świętego był filialną jednostką fary św. Mikołaja, od tego czasu stanowi odrębną parafię. 


 
 Polityka cookies